Zastąpienie waluty. Dolaryzacja

Zastąpienie waluty lub dolaryzacja to użycie waluty obcej równolegle do lub zamiast waluty krajowej.

Zastąpienie waluty może być pełne lub częściowe. Większość,jeśli nie wszystkie, pełne zastąpienie waluty miało miejsce po poważnymkryzysie gospodarczym, na przykład w Ekwadorze i Salwadorze w AmeryceŁacińskiej i Zimbabwe w Afryce. Niektóre małe gospodarki, dla którychutrzymanie niezależnej waluty jest niepraktyczne, korzystają z walut większychsąsiadów; na przykład Liechtenstein korzysta z franka szwajcarskiego.

Częściowe zastąpienie waluty ma miejsce, gdy mieszkańcydanego kraju decydują się na posiadanie znacznej części swoich aktywówfinansowych denominowanych w walucie obcej. Może to również nastąpić w miaręstopniowego przechodzenia na pełną substytucję waluty, na przykład Argentyna iPeru były w trakcie procesu przeliczania na dolara amerykańskiego w latach 90-tych.

Dolaryzacja. Skąd nazwa?

„Dolaryzacja”, w odniesieniu do zastąpienia waluty, niekoniecznie wiąże się z wykorzystaniem dolara amerykańskiego. Walutami, które zostały użyte jako substytuty, są dolar amerykański, euro i dolar australijski.

Dolaryzacja
Dolaryzacja

Pochodzenie

Po porzuceniu standardu złota w momencie wybuchu I wojnyświatowej i konferencji Bretton Woods po II wojnie światowej, niektóre krajedążyły do wprowadzenia systemów kursu walutowego w celu promowania globalnejstabilności gospodarczej, a tym samym własnego dobrobytu. Kraje zazwyczajprzywiązały swoją walutę do głównej waluty wymienialnej. „Twardeprzywiązania” to systemy kursów walutowych, które wykazują silniejszezaangażowanie na rzecz stałego parytetu (tj. zarządy walut) lub rezygnację zkontroli nad własną walutą (np. związki walutowe), podczas gdy „miękkieprzywiązania” to bardziej elastyczne i płynne systemy kursów walutowych.Upadek „miękkich” kołków w Azji Południowo-Wschodniej i AmeryceŁacińskiej pod koniec lat 90. doprowadził do tego, że substytucja waluty stałasię poważnym problemem politycznym.

Kilka przypadków pełnej substytucji waluty sprzed 1999 r. było konsekwencją czynników politycznych i historycznych. We wszystkich długotrwałych przypadkach zastępowania waluty przyczyny historyczne i polityczne miały większy wpływ niż ocena gospodarczych skutków zastępowania waluty. Panama przyjęła dolara amerykańskiego jako prawny środek płatniczy po uzyskaniu niepodległości w wyniku orzeczenia konstytucyjnego. Ekwador i Salwador stały się w pełni gospodarkami dolarowymi odpowiednio w 2000 i 2001 r. z różnych powodów. Ekwador został zastąpiony walutą, aby poradzić sobie z powszechnym kryzysem politycznym i finansowym wynikającym z ogromnej utraty zaufania do instytucji politycznych i monetarnych. Oficjalne zastąpienie waluty w Salwadorze było natomiast wynikiem wewnętrznych debat oraz w kontekście stabilnych podstaw makroekonomicznych i długotrwałego nieoficjalnego zastąpienia waluty. Strefa euro przyjęła euro (€) jako swoją wspólną walutę i jedyny legalny środek płatniczy w 1999 r., co można uznać za odmianę pełnego systemu zobowiązań podobnego do pełnej substytucji waluty, pomimo oczywistych różnic w stosunku do innych substytutów waluty. Więcej na temat dolaryzacji, por. Fields, David i Matías Vernengo. „Dolaryzacja”. Encyklopedia globalizacji Wiley-Blackwell (2013).

Pomiary

Istnieją dwa wspólne wskaźniki substytucji waluty. Pierwszymze wskaźników jest udział depozytów walutowych (FCD) w krajowym systemiebankowym w szerokim pieniądzu, w tym FCD. Druga miara to udział wszystkichdepozytów walutowych posiadanych przez rezydentów krajowych w kraju i zagranicą w ich aktywach pieniężnych ogółem.

Rodzaje

Nieoficjalne zastępowanie waluty lub de facto zastępowaniewaluty jest najczęstszym rodzajem zastępowania waluty. Nieoficjalnezastępowanie waluty ma miejsce, gdy mieszkańcy danego kraju decydują się naposiadanie znacznej części swoich aktywów finansowych w walucie obcej, nawetjeśli waluta obca nie jest tam prawnym środkiem płatniczym. Posiadają onedepozyty w walucie obcej z powodu złych wyników w historii waluty krajowej lubjako zabezpieczenie przed inflacją waluty krajowej.

Oficjalne zastąpienie waluty lub pełne zastąpienie waluty mamiejsce, gdy kraj przyjmuje walutę obcą jako jedyny legalny środek płatniczy iprzestaje emitować walutę krajową. Innym skutkiem przyjęcia przez dany krajwaluty obcej jako własnej jest rezygnacja z wszelkich uprawnień do zmiany kursuwalutowego. Istnieje niewielka liczba krajów przyjmujących walutę obcą jakoprawny środek płatniczy.

Pełne zastąpienie waluty miało miejsce głównie w AmeryceŁacińskiej, na Karaibach i Pacyfiku, ponieważ wiele krajów w tych regionachpostrzega dolara amerykańskiego jako stabilną walutę w porównaniu z walutąkrajową. Na przykład, Panama przeszła pełną substytucję waluty, przyjmującdolara amerykańskiego jako prawny środek płatniczy w 1904 roku. Ten rodzajzastępowania waluty znany jest również jako zastępowanie waluty de jure.

Zastąpienie waluty może być stosowane półoficjalnie (luboficjalnie w systemach bimonetarnych), gdzie waluta obca jest prawnym środkiempłatniczym obok waluty krajowej.

W literaturze istnieje zestaw powiązanych definicjizastępowania waluty, takich jak zastępowanie waluty przez zobowiązaniazewnętrzne, zastępowanie waluty przez zobowiązania krajowe, zastępowanie walutyprzez zobowiązania sektora bankowego lub zastępowanie waluty depozytów orazdolaryzacja kredytów. Zastępowanie waluty zobowiązań zagranicznych mierzycałkowite zadłużenie zewnętrzne (prywatne i publiczne) denominowane w walutachobcych gospodarki. Zastąpienie waluty depozytowej można zmierzyć jako udziałdepozytów walutowych w łącznych depozytach systemu bankowego, a zastąpieniewaluty kredytowej można zmierzyć jako udział kredytu dolarowego w łącznymkredycie systemu bankowego.

Skutki

Handel i inwestycje

Jedną z głównych zalet przyjęcia silnej waluty obcej jakojedynego prawnego środka płatniczego jest obniżenie kosztów transakcjihandlowych pomiędzy krajami stosującymi tę samą walutę. Istnieją co najmniejdwa sposoby wywnioskowania tego wpływu na podstawie danych. Pierwszym z nichjest znacząco negatywny wpływ zmienności kursów walutowych na handel wwiększości przypadków, a drugim jest związek między kosztami transakcji apotrzebą działania przy użyciu wielu walut. Integracja gospodarcza z resztąświata staje się łatwiejsza dzięki obniżonym kosztom transakcji istabilniejszym cenom. Rose (2000) zastosowała model ciężkości handlu idostarczyła empirycznych dowodów na to, że kraje posiadające wspólną walutęangażują się w znacznie zwiększony handel między sobą, a korzyści płynące zzastąpienia handlu przez walutę mogą być duże.

Kraje o pełnej substytucji waluty mogą powoływać się nawiększe zaufanie inwestorów międzynarodowych, powodując wzrost inwestycji iwzrostu gospodarczego. Eliminacja ryzyka związanego z kryzysem walutowym wwyniku pełnej substytucji waluty prowadzi do zmniejszenia premii z tytułuryzyka kraju, a następnie do obniżenia stóp procentowych. Skutki te prowadzą dozwiększenia poziomu inwestycji. Istnieje jednak pozytywny związek międzysubstytucją waluty a stopami procentowymi w gospodarce opartej na dwóchwalutach.

Polityka pieniężna i kursowa

Oficjalne zastępowanie waluty pomaga promować dyscyplinęfiskalną i monetarną, a tym samym większą stabilność makroekonomiczną i niższestopy inflacji, zmniejszyć zmienność kursu realnego i ewentualnie pogłębićsystem finansowy. Po pierwsze, substytucja waluty pomaga krajom rozwijającymsię, zapewniając zdecydowane zaangażowanie w stabilną politykę pieniężną ikursową poprzez wymuszanie pasywnej polityki pieniężnej. Przyjęcie silnejwaluty obcej jako prawnego środka płatniczego pomoże „wyeliminować probleminflacyjny związany z uznaniową polityką pieniężną”. Po drugie, oficjalnasubstytucja waluty nakłada na rząd silniejsze ograniczenia finansowe,eliminując finansowanie deficytu poprzez emisję pieniądza. Wyniki badańempirycznych sugerują, że inflacja była znacznie niższa w gospodarkach o pełnejsubstytucji walutowej niż w krajach o walutach krajowych. Spodziewaną korzyściąpłynącą z zastąpienia waluty jest wyeliminowanie ryzyka wahań kursów walutowychi ewentualne zmniejszenie międzynarodowej ekspozycji kraju. Zastąpienie walutynie może wyeliminować ryzyka kryzysu zewnętrznego, ale zapewnia stabilniejszerynki w wyniku wyeliminowania wahań kursów walutowych.

Z drugiej strony, substytucja waluty prowadzi do utratydochodów z przechowywania danych, utraty autonomii polityki pieniężnej orazutraty instrumentów kursowych. Przychody z tytułu przechowywania danych wpamięci masowej są zyskami generowanymi, gdy władze monetarne emitują walutę.Przyjmując walutę obcą jako prawny środek płatniczy, władze monetarne musząwycofać walutę krajową i zrezygnować z przyszłych przychodów z tytułuprzechowywania danych sejsmologicznych. Kraj traci prawa do autonomicznejpolityki pieniężnej i kursowej, nawet w czasach kryzysu finansowego. Naprzykład były prezes Rezerwy Federalnej Alan Greenspan stwierdził, że bankcentralny rozważa skutki swoich decyzji tylko dla gospodarki USA.W gospodarce w pełni zastępowanej przez walutę kursy walutowe sąnieokreślone, a  władze monetarne nie mogą dewaluować waluty. W gospodarceo wysokiej substytucji waluty polityka dewaluacyjna jest mniej skuteczna wzmianie realnego kursu walutowego ze względu na znaczące efekty przejścia docen krajowych. Koszt utraty niezależnej polityki pieniężnej istnieje jednakwtedy, gdy krajowe władze monetarne mogą zaangażować się w skutecznąantycykliczną politykę pieniężną, stabilizującą cykl koniunkturalny. Koszt tenzależy niekorzystnie od korelacji pomiędzy cyklem koniunkturalnym kraju klienta(gospodarka z substytucją waluty) a cyklem koniunkturalnym kraju będącegokotwicą. Ponadto władze monetarne w gospodarkach z substytucją walutyzmniejszają zapewnienie płynności ich systemu bankowego.

Systemy bankowe

W gospodarce z pełną substytucją waluty władze monetarne niemogą działać jako pożyczkodawca ostatniej szansy dla banków komercyjnychpoprzez drukowanie pieniędzy. Alternatywą dla kredytowania systemu bankowegomoże być opodatkowanie i emisja długu publicznego. Utrata kredytodawcyostatniej instancji jest uważana za koszt pełnej substytucji waluty. Koszt tenzależy od początkowego poziomu nieoficjalnego zastępowania waluty przedprzejściem do gospodarki w pełni zastępowanej walutą. Relacja ta jestnegatywna, ponieważ w gospodarce w dużym stopniu zastępowanej walutą bankcentralny już teraz obawia się trudności z zapewnieniem płynności systemubankowego. W literaturze zwraca się jednak uwagę na istnienie alternatywnychmechanizmów zapewnienia bankom ubezpieczenia od utraty płynności, takich jaksystem, w ramach którego międzynarodowa społeczność finansowa pobiera opłatęubezpieczeniową w zamian za zobowiązanie do udzielenia pożyczki bankowikrajowemu.

Banki komercyjne w krajach, w których dozwolone są rachunkioszczędnościowe i kredyty w walucie obcej, mogą być narażone na dwa rodzajeryzyka:

  1. Ryzyko niedopasowania walutowego: Aktywa ipasywa w bilansach mogą być w różnych nominałach. Może się tak zdarzyć, jeżelibank przelicza depozyty walutowe na walutę krajową i udziela kredytów w waluciekrajowej lub odwrotnie.
  2. Ryzyko niewykonania zobowiązania: Powstaje, gdybank wykorzystuje depozyty walutowe do udzielania kredytów w walucie obcej.

Zastąpienie waluty eliminuje jednak prawdopodobieństwowystąpienia kryzysu walutowego, który negatywnie wpływa na system bankowypoprzez kanał bilansu. Zastąpienie waluty może ograniczyć możliwośćsystematycznych niedoborów płynności i optymalnych rezerw w systemie bankowym.Badania wykazały, że oficjalna substytucja waluty odegrała znaczącą rolę wpoprawie płynności banku i jakości aktywów w Ekwadorze i Salwadorze.

Czynniki warunkujące proces zastępowania waluty

Dynamika lotu z pieniędzy krajowych

Wysokie i nieoczekiwane stopy inflacji zmniejszają popyt napieniądz krajowy i zwiększają popyt na aktywa alternatywne, w tym walutę obcą iaktywa zdominowane przez walutę obcą. Zjawisko to nazywane jest „ucieczkąod pieniądza krajowego”. Skutkuje to szybkim i znacznym procesemsubstytucji waluty. W krajach o wysokich stopach inflacji waluta krajowa jeststopniowo wypierana przez stabilną walutę. Na początku tego procesu funkcjęmagazynu wartości waluty krajowej zastępuje się walutą obcą. Następnie funkcjajednostki rozliczeniowej waluty krajowej zostaje wyparta, gdy wiele cen jestkwotowanych w walucie obcej. Przedłużający się okres wysokiej inflacjispowoduje, że waluta krajowa utraci swoją funkcję środka płatniczego, gdyspołeczeństwo będzie przeprowadzać wiele transakcji w walucie obcej.

Ize i Levy-Yeyati (1998) badają czynniki warunkującesubstytucję waluty depozytowej i kredytowej, stwierdzając, że substytucjawaluty jest napędzana przez zmienność inflacji i realny kurs walutowy.Zastępowanie waluty wzrasta wraz z wahaniami inflacji i zmniejsza się wraz zwahaniami realnego kursu walutowego.

Czynniki instytucjonalne

Ucieczka z krajowych pieniędzy zależy od czynnikówinstytucjonalnych danego kraju. Pierwszym z nich jest poziom rozwoju krajowegorynku finansowego. Gospodarka o dobrze rozwiniętym rynku finansowym możezaoferować zestaw alternatywnych instrumentów finansowych denominowanych wwalucie krajowej, zmniejszając rolę waluty obcej jako zabezpieczenia przedinflacją. Wzorzec procesu zastępowania waluty różni się również w zależności odkraju, w którym obowiązują różne mechanizmy kontroli dewizowej i kapitałowej. Wkraju o rygorystycznych przepisach dewizowych, popyt na walutę obcą będziezaspokajany poprzez posiadanie aktywów w walutach obcych za granicą i pozakrajowym systemem bankowym. Popyt ten często wywiera presję na równoległy rynekwalut obcych i na rezerwy zagraniczne kraju. Dowodem na taki wzorzec jest braksubstytucji waluty w okresie przedreformowym w większości gospodarek w okresieprzejściowym, z powodu ograniczonych kontroli nad wymianą walut i systemembankowym:13 W przeciwieństwie do tego, zwiększając rezerwy walutowe, kraj możezłagodzić przesunięcie aktywów za granicę i wzmocnić rezerwy zewnętrzne wzamian za proces substytucji waluty. Jednak wpływ tego rozporządzenia na modelsubstytucji waluty zależy od oczekiwań społeczeństwa co do stabilnościmakroekonomicznej i stabilności systemu walutowego.

Waluty kotwicowe

Australijski dolar

  • Kiribati (emituje własne monety; Kiribati używawaluty australijskiej od 1943 r.)
  • Nauru (w pełni stosuje walutę australijską od1914 r.)
  • Tuvalu (emituje własne monety; Tuvalu używaaustralijskiej waluty obok waluty krajowej od 1892 r.)

Euro

  • Główny artykuł: Status międzynarodowy i stosowanie euro
  • Andora (dawniej frank francuski i peseta hiszpańska; emituje własne monety euro). Stosuje walutę francuską i hiszpańską od 1278 r.
  • Kosowo (dawny niemiecki znak towarowy i jugosłowiański dinar)
  • Monako (wcześniej frank francuski od 1865 r.; emituje własne monety euro)
  • Czarnogóra (dawny niemiecki znak towarowy i dinar jugosłowiański)
  • San Marino (dawniej włoski lir; emituje własne monety euro)
  • Państwo Watykańskie (dawniej włoskie liry; emituje własne monety euro)
  • Zimbabwe (obok dolara amerykańskiego, południowoafrykańskiego randa i puli botswańskiej)
  • Korea Północna (wraz z chińskim yuanem, dolarem amerykańskim i północnokoreańskim zwyciężył)

Indyjska rupia

  • Bhutan (obok Bhutanese ngultrum, powiązany narówni z rupią)
  • Nepal (obok rupii nepalskiej, powiązanej zestroną internetową ₹0.625)
  • Zimbabwe (obok dolara amerykańskiego, euro,chińskiego juana i puli botswańskiej)

Dolar nowozelandzki

  • Wyspy Cooka (emituje własne monety i niektórebanknoty)
  • Nauru (wraz z dolarem australijskim od 25 maja2013 r.)
  • Niue
  • Wyspa Pitcairn
  • Tokelau

Południowoafrykański rand

  • Eswatini (obok Swazi lilangeni)
  • Lesotho (obok Lesotho loti)
  • Namibia (obok dolara namibijskiego)
  • Zimbabwe (obok dolara amerykańskiego, euro,chińskiego juana i puli botswańskiej)

Dolar amerykański

Kraje korzystające wyłącznie z dolara amerykańskiego

  • Brytyjskie Wyspy Dziewicze
  • Niderlandy Karaiby (od dnia 1 stycznia 2011 r.)
  • Timor Wschodni (używa własnych monet)
  • Ekwador (używa własnych monet oprócz monetamerykańskich; Ekwador przyjął dolara amerykańskiego jako swój prawny środekpłatniczy w 2000 r.):1
  • Salwador
  • Wyspy Marshalla
  • Sfederowane Stany Mikronezji (Mikronezja używaładolara amerykańskiego od 1944 r.)
  • Palau (Palau przyjął dolara amerykańskiego od1944 r.)
  • Panama (używa własnych monet oprócz monetamerykańskich. Kraj ten przyjął dolara amerykańskiego jako prawny środek płatniczyod 1904 r.)
  • Turcy i wyspy Caicos

Kraje korzystające z dolara amerykańskiego wraz z innymi walutami

  • Bahamy
  • Barbados
  • Belize
  • Bermudy (dolar bermudzki ustalony na poziomie1:1, ale USD jest akceptowany)
  • Kambodża (wykorzystuje kambodżański riel dowielu oficjalnych transakcji, ale większość firm zajmuje się wyłącznie dolaramidla wszystkich, ale najtańszych pozycji. Zmiana jest często podawana wkombinacji dolarów amerykańskich i kambodżańskiego riel. Bankomaty dają raczejdolary amerykańskie niż kambodżański riel.)
  • Kostaryka
  • Haiti (używa dolara amerykańskiego wraz z walutąkrajową, smakoszem)
  • Honduras (używany obok Honduran lempira)
  • Irak
  • Liban (wraz z funtem libańskim)
  • Liberia (wykorzystywała wyłącznie dolaraamerykańskiego we wczesnej fazie rozwoju ChRL, ale Narodowy Bank Liberiirozpoczął emisję pięciu monet dolarowych w 1982 r.;:3 Dolar amerykański nadaljest powszechnie stosowany obok dolara liberyjskiego)
  • Korea Północna (wraz z chińskim yuanem, euro ipółnocnokoreańskim zwyciężył)
  • Somalia (wraz z somalijskim szylingiem)
  • Urugwaj
  • Zimbabwe od 2009 r. (obokpołudniowoafrykańskiego ryżu, funta brytyjskiego, puli botswanej, chińskiegojuana i kilku innych walut)

Inne

  • Dram ormiański: Republika Górskiego Karabachu(okupowana przez Armenię, ale akceptowany przez Azerbejdżan)
  • Dolar Brunei: Singapur (obok dolarasingapurskiego i odwrotnie)
  • Korona duńska: Grenlandia i Wyspy Owcze (teostatnie emitują własne monety i niektóre banknoty).
  • Funt egipski: Strefa Gazy (obok nowegoizraelskiego szekla)
  • Dolar Hongkongu: Makao (obok Macanese pataca,ustalonego na poziomie 1,032 USD)
  • Nowy izraelski szekel: Terytoria palestyńskie
  • Jordański dinar: Zachodni Brzeg Jordanu (oboknowego izraelskiego szekla)
  • Rosyjski rubel: Abchazja i Osetia Południowa (defacto niepodległe państwa, ale uznane za część Gruzji)
  • Frank szwajcarski: Liechtenstein
  • Tureckie liry: Turecka Republika CypruPółnocnego (de facto niepodległe państwo, ale uznane za część Cypru przezwszystkie państwa z wyjątkiem Turcji)

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

System stałego kursu walutowego

System kursów walutowych